Gjykata Kushtetuese e Republikës së Kosovës ka ndërmarrë një hap të rëndësishëm institucional më 24 korrik 2025, duke vendosur një masë të përkohshme ex officio për të ndaluar çdo vendim dhe veprim të Kuvendit të Kosovës lidhur me Seancën Konstituive pas përfundimit të afatit kushtetues prej 30 ditësh.
Ky vendim i gjykatës vjen në vazhdën e zhvillimeve të tensionuara rreth konstituimit të Kuvendit të dalë nga zgjedhjet parlamentare të vitit 2025, ku për shkak të mungesës së konsensusit politik, Kuvendi nuk arriti të zgjedhë Kryetarin dhe nënkryetarët brenda afatit të përcaktuar nga Kushtetuta.
Çfarë nënkupton masa ex officio?
Masa e përkohshme ex officio, e vendosur pa kërkesë të palëve nga vetë Gjykata, ndalon të gjithë deputetët që të ndërmarrin vendime ose veprime lidhur me Seancën Konstituive pas datës 26 korrik 2025. Kjo masë hyn në fuqi më 27 korrik 2025 dhe është e vlefshme deri më 8 gusht 2025. Në këtë periudhë, çdo përpjekje për të vazhduar apo përmbyllur seancën konstituive konsiderohet e pezulluar përkohësisht, derisa Gjykata të marrë një vendim përfundimtar mbi kushtetutshmërinë e veprimeve të Kuvendit.
Fatura Planet Prishtinë, Kosovë
Pse është vendosur kjo masë?
Gjykata Kushtetuese thekson se vendimi është marrë për të parandaluar pasoja të pariparueshme në rendin kushtetues dhe në funksionimin e institucioneve shtetërore. Në vlerësimin e saj, veprimet eventuale të Kuvendit përtej afatit kushtetues prej 30 ditësh do të cenonin principet e demokracisë, ndarjes së pushteteve dhe sundimit të ligjit, duke krijuar një precedent të rrezikshëm.
Sipas Gjykatës, konstituimi i Kuvendit përmes zgjedhjes së Kryetarit dhe nënkryetarëve është një akt kushtetues që duhet të përfundojë brenda afatit të përcaktuar me Aktgjykimin KO124/25, i publikuar më 26 qershor 2025.
Çështja në shqyrtim: Votimi i Komisionit për votim të fshehtë
Masa është vendosur në kontekstin e dy kërkesave të paraqitura në Gjykatë nga deputetët e PDK-së dhe LDK-së, përmes rasteve KO193/25 dhe KO196/25, të cilat sfidojnë kushtetutshmërinë e votimit të Komisionit për votim të fshehtë të datës 29 qershor 2025. Sipas parashtruesve, ky vendim i Kuvendit është në kundërshtim me nenet 65, 67, 74 dhe 76 të Kushtetutës, që lidhen me kompetencat e Kuvendit, zgjedhjen e Kryetarit, ushtrimin e funksioneve dhe rregulloren e punës.
Cilat janë pasojat?
Derisa të marrë një vendim përfundimtar mbi rastet KO193/25 dhe KO196/25, asnjë vendim i Kuvendit pas datës 26 korrik 2025 nuk ka efekt juridik në lidhje me Seancën Konstituive. Kjo nënkupton një pezullim funksional të çdo aktiviteti që synon të konstituojë Kuvendin gjatë periudhës së masës.
Gjithashtu, kjo situatë krijon një boshllëk institucional të përkohshëm, që për pasojë ndikon edhe në funksionimin e organeve të tjera shtetërore, përfshirë formimin e qeverisë së re, miratimin e legjislacionit dhe procese të tjera demokratike.
Vendimi i Gjykatës Kushtetuese për të vendosur një masë të përkohshme ex officio përbën një hap të pazakonshëm por të justifikuar në rrethana të jashtëzakonshme, ku Kuvendi nuk ka përmbushur obligimet kushtetuese për konstituim brenda afatit ligjor. Masa ka për qëllim të ruajë rendin kushtetues, të parandalojë dëmet e pariparueshme dhe të sigurojë që përfundimi i procesit konstituiv të ndodhë vetëm në përputhje me vendimet dhe interpretimin përfundimtar të Kushtetutës nga vetë Gjykata Kushtetuese.
Mbetet për t’u parë se cili do të jetë vendimi përfundimtar i Gjykatës pas datës 8 gusht 2025 dhe si do të zgjidhet ngërçi institucional që ka bllokuar jetën parlamentare në Kosovë.
d21c85eb-83df-4c45-aa3b-6ba9902fd550
