Brigada e Parë Vullnetare Shqiptare u formua në shtator të vitit 1991 dhe ishte pjesë e Brigadës së 118-të të Ushtrisë Kroate. Ajo përbëhej nga pothuajse 600 shqiptarë, kryesisht nga Kosova.
Nga 7,800 shqiptarë që, vetëm në Kroaci, dezertuan nga APJ-ja ose që jetonin në Kroaci, me ftesë të Presidentit të atëhershëm Franjo Tuxhman, u formua një njësi nën emrin Brigada e Parë Vullnetare Shqiptare, së cilës iu bashkuan pothuajse 600 shqiptarë, shumica e të cilëve ishin me origjinë nga Kosova.
Brigada u formua në shtator 1991 dhe ishte pjesë integrale e Brigadës së 118-të të Ushtrisë Kroate. Ajo u urdhërua të shkonte në fushën e betejës së Likës dhe luftoi atje që nga 13 tetori 1991. Ata u sollën në operacione luftarake në sulmin ndaj Lički Osik, gjatë të cilit u vranë Fadil Salihu dhe Samet Bogujevci, dhe nëntë anëtarë të brigadës u plagosën. Për arsye sigurie, ekzistenca e saj fillimisht u mbajt sekret, por anëtarët e saj morën pjesë aktive në betejat në fushat e betejës në Likë dhe Kordun që nga tetori 1991.
Sipas Regjistrit të Veteranëve Kroatë, në Ushtrinë Kroate kishte gjithsej 2,832 anëtarë të pakicës kombëtare shqiptare, nga të cilët 2,471 ishin vullnetarë dhe 361 u mobilizuan. Sipas të dhënave të Shoqatës së Veteranëve Shqiptarë të Kroacisë në Luftën për Atdhe, 87 anëtarë të pakicës kombëtare shqiptare u vranë, 304 u plagosën dhe 229 u pensionuan si invalidë lufte. Veterani i parë kroat me kombësi shqiptare që vdiq ishte Anton Zeffi. Ai vdiq më 9 shtator 1991 në Hrvatska Kostajnica. Siç deklarojnë ata, asnjë shqiptar i vetëm nuk luftoi në anën e Serbisë ose Jugosllavisë.
Një nga mbrojtësit më të famshëm shqiptarë është Tom Kaçinari. I lindur në Zagreb, ai është pasardhës i një familjeje shqiptare nga Prizreni dhe gjatë Luftës Atdhetare ishte komandant i Kompanisë së Parë të Pavarur në Podsused, e cila ishte ndër të parat që u ngrit për të mbrojtur atdheun. Ai mori pjesë në beteja të shumta në Sllavoni, Banovinë dhe Pokupsko. Ai pësoi disa plagë dhe sot është invalid lufte dhe president i Shoqatës së Vullnetarëve Kroatë.
